Definicja słowa „wyobraźnia" mówi, że to zdolność do przywoływania z pamięci i kreowania w myślach scen i obrazów, które niekoniecznie w danym momencie są obecne w naszym otoczeniu. I jak każdy proces twórczy potrzebuje ona czasem wspomagających narzędzi.

Według Raportu Widzimy nie tylko oczami pod redakcją Małgorzaty Pacholec aż 2 796 700 osób w Polsce cierpi na uszkodzenia i choroby narządu wzroku. Prognozy w tym zakresie nie są optymistyczne biorąc pod uwagę strukturę wiekową ludzi z niepełnosprawnością narządu wzroku, wśród których najliczniejszą grupę stanowią osoby starsze. Wykluczenie ich z aktywnego życia - także w obszarze kultury - jest z pozoru niewidoczne, niemniej bardzo dotkliwe dla całego społeczeństwa np. biorąc pod uwagę koszty opieki zdrowotnej. Ponowne włączenie osób z niepełnosprawnościami wzroku do czynnego funkcjonowania w różnych obszarach jest więc nie tylko przejawem działań równościowych, ale również wielką korzyścią dla nas wszystkich.

Opera jest szczególnym rodzajem teatru, w którym przedstawienia opierają się zarówno na warstwie muzyczno-wokalnej, jak i wyrazistej mimice, gestach, wielobarwnych kostiumach o bogatej fakturze, a także monumentalnej, nierzadko dynamicznie zmieniającej się scenografii. To rodzaj sztuki, który nie tylko angażuje zmysł słuchu, ale i wzroku. Projekt Opera wyobrażona jest więc rodzajem działania niwelującego wykluczenie dla osób, które w różnym stopniu mają problemy z widzeniem.

Program Opera wyobrażona składa się z dwóch modułów. Pierwszy z nich to cykl czterech spektakli wzbogaconych o audiodeskrypcję, które będą wystawiane w Operze Krakowskiej od sierpnia do grudnia 2025 roku.

Cykl składa się ze spektakli:

• opera Straszny dwór Stanisława Moniuszki (13.08.2025)
• musical Kopernik Tomasza Szymusia (24.09.2025)
• opera Aida Giuseppe Verdiego (14.11.2025)
• musical Nowa Opowieść Wigilijna (11.12.2025)

Wybrane przedstawienia reprezentują zarówno te najbardziej znane, klasyczne pozycje, jak i nowo powstałe, współczesne dzieła, które charakteryzują się wysoką jakością artystyczną. Uczestnicy programu mają możliwość poznać nie tylko stały, ale i z premierowy repertuar Opery Krakowskiej - autorów polskich oraz zagranicznych. Na drugi moduł składa się z towarzyszących spektaklom spotkania dyskusyjnego oraz warsztatów sensorycznych. Podczas panelu dyskusyjnego chętni spotkają się z krytykami muzycznymi i teatralnymi, którzy opowiedzą o historii powstania danego tytułu oraz jego recepcji, a także z realizatorami oraz artystami, którzy przedstawią kulisy powstawania produkcji operowych. Będzie to także okazja dla uczestników, by zadać twórcom czy ekspertom pytania lub podzielić się z nimi swoimi spostrzeżeniami. Z kolei w części warsztatowej uczestnicy programu będą mogli nie tylko podyskutować o swoich odczuciach związanych z przedstawieniami operowymi, ale także bezpośrednio zetknąć się z haptyczną tkanką operowego zaplecza, czyli kostiumami czy scenografią.

Celem programu jest przede wszystkim zapewnienie osobom z niepełnosprawnościami wzroku możliwości pełnego odbioru wydarzeń kulturalnych dzięki  zastosowaniu w nich audiodeskrypcji. Osoby niewidome lub niedowidzące często podkreślają, że opisy audiodeskrypcyjne znacznie poszerzają im percepcję dzieł, z którymi obcują. Czytanie skryptu audiodeskrypcyjnego przynosi również korzyści innym grupom, które zmagają się z ograniczonym odbiorem przedstawień operowych, tj. osobom starszym czy neuroróżnorodnym: pomaga im skupić się na kluczowych elementach fabuły spektaklu, a przez to lepiej zrozumieć jego przekaz. Projekt będzie także służył systematycznemu budowaniu świadomości i wrażliwości społecznej poprzez zwrócenie uwagi na osoby niewidome, słabowidzące oraz neuroatypowe oraz ich potrzeby - także w obszarze uczestniczenia w życiu kulturalnym.

Dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego pochodzących z Funduszu Promocji Kultury – państwowego funduszu celowego