Ariadna na Naxos

Od ponad stu lat twórcy, realizując Ariadnę na Naxos, igrają ze swoimi odbiorcami. Opera Richarda Straussa to opowieść o nas - o tym, jak próbujemy pogodzić rozum z uczuciami, a sztukę z codziennym chaosem. W wyniku współpracy kompozytora z uznanym dramaturgiem i poetą Hugonem von Hofmannstahlem powstała historia o przenikaniu się odmiennych światów: melancholii i uśmiechu, rozpaczy i nieśmiertelności, idei i rzeczywistości. To także barwny, artystyczny patchwork, którego zgrabnie zszyte ze sobą części układają się w rozważania nad wartością różnych gatunków teatralnych oraz rolą artysty w sztuce.


Fabuła spektaklu, mistrzowsko łącząca w sobie elementy powagi i komizmu, składa się z dwóch części: Prologu oraz Opery właściwej.
Prolog pokazuje przygotowania do wieczoru artystycznego w rezydencji zamożnego mecenasa sztuki, który dla swoich gości zamówił dwa spektakle: poważną operę o mitologicznej Ariadnie oraz operę komiczną z udziałem trupy wędrownych aktorów. Z powodu ograniczeń czasowych mecenas nakazuje wystawić oba utwory jednocześnie. Artyści, początkowo oburzeni, muszą pójść na kompromis i odnaleźć się w nowej, absurdalnej dla nich sytuacji.
Druga część przenosi nas na mityczną wyspę Naxos, gdzie tytułowa Ariadna rozpacza po rozstaniu z Tezeuszem. Pogrążoną w rozpaczy córkę króla Krety próbuje pocieszyć trupa komediantów oraz sam boski Bachus. Czy i tym razem doczekamy się happy endu w starym dobrym stylu?


Walka o Ariadnę

Ariadna na Naxos to trzecia opera stworzona przez duet kompozytorsko-literacki Richard Strauss - Hugo von Hofmannsthal. Pierwotnie była pomyślana jako jedna z części spektaklu Mieszczanin szlachcicem (premiera 25 października 1912, Hoftheater, Stuttgart). Rozpoczynając pracę nad swoim dziełem Strauss traktował je raczej jako rodzaj błahostki - w przeciwieństwie do Hofmannsthala, który od samego początku widział w kompozycji duży potencjał. Dopiero wymiana korespondencji pomiędzy twórcami sprawiła, że Strauss podszedł do swojej pracy z większym entuzjazmem. 
Spektakl, którego częścią była Ariadna - mimo dużego sukcesu - szybko jednak zszedł z afisza. Hofmannsthal nie mógł tego przeżałować, gdyż w straussowskiej kompozycji po prostu się… zakochał. Zdołał więc przekonać Straussa, by dał swojemu utworowi drugie życie i przerobił go na samodzielne dzieło sceniczne. Prapremiera Ariadny w wiedeńskiej Hofoper (4 października 1916) okazała się wielkim sukcesem, dzięki któremu kompozycja stała się częścią światowego repertuaru operowego.


Czy Ariadna na Naxos, będąca kooprodukcją Opery Krakowskiej, Opery w Tel Awiwie-Jafie i Opery w Dortmundzie to kolejna odsłona odwiecznego pytania: mieć czy być? Warto podjąć tę grę i przekonać się samemu.